thumbnailthumbnailthumbnailthumbnail
Błąd
  • XML Parsing Error at 1:151. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:166. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:96. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:315. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:57. Error 9: Invalid character
  • XML Parsing Error at 1:528. Error 9: Invalid character
Drukuj Email

Co to jest sdownictwo polubowne / arbitra?

Przez sdownictwo polubowne/arbitra naley rozumie przewidziany przez prawo sposb rozstrzygania sporw przez tzw. sd polubowny ? organ, ktry nie jest sdem powszechnym (pastwowym), a jego uprawnienie do dziaania wynika z umowy stron. Sdy polubowne to instytucje niepastwowe, funkcjonujce poza systemem sdownictwa powszechnego, przewidziane do rozstrzygania sporw cywilnych i gospodarczych. Arbitra odznacza si wiksz prostot postpowania, jest mniej sformalizowany. Istot sdownictwa polubownego jest rozstrzygnicie sporu przez arbitra lub arbitrw, na wybr ktrych strony maj bezporedni lub poredni wpyw.
Warto wskaza, e od 10 grudnia 2005r. waciwo sdw polubownych zostaa rozszerzona na wszelkie spory majtkowe i niemajtkowe, ktre mog by przedmiotem ugody sdowej, z wyjtkiem spraw o alimenty. Oznacza to, e orzecznictwu sdw polubownych mog zosta poddane take sprawy pracownicze i spory ze stosunku spki, gdy umowa spki albo statut przewiduj tak moliwo (to samo dotyczy statutu spdzielni czy stowarzyszenia). Sprawy pracownicze strony mog jednak podda pod orzecznictwo arbitrau dopiero po wynikniciu sporu, co naley rozumie jako dziaanie ustawodawcy idce w kierunku ochrony pracownika. Istotn zmian jest take moliwo korzystania z sdw polubownych w innych pastwach, ktre maj na listach arbitrw wielu znanych specjalistw z rnych dziedzin. Taka moliwo jest przydatna szczeglnie w sporach midzynarodowych, gdy strony mog wybra sd polubowny najbliszy rzeczywistego miejsca sporu. W przypadku wniesienia sprawy do polskiego sdu powszechnego, sd ten uwzgldnia zgoszony przez pozwanego przed wdaniem si w spr zarzut zapisu na zagraniczny sd polubowny. Kontrola sdu powszechnego w stosunku do orzecze (ugd) wydanych przez sd polubowny za granic jest kontrol w duej mierze sformalizowan. Sd w trakcie postpowania o uznanie lub stwierdzenie wykonalnoci nie bada zasadnoci roszczenia ani podstaw materialnych jego istnienia. Mona wyrni dwa zakresy kontroli: z inicjatywy stron i przez sd z urzdu. Szerszy zakres ma kontrola wynikajca z inicjatywy stron. Sd powszechny ocenia zasadno przytoczonej przez stron podstawy, opierajc si na treci akt przekazanych przez zagraniczny sd polubowny. Gdy kontrola sdu podjta jest z urzdu, sd bada, czy przedmiot sporu moe by rozstrzygany w drodze arbitrau i czy orzeczenie nie jest sprzeczne z podstawowymi zasadami porzdku prawnego kraju, w ktrym ma nastpi wykonanie tego orzeczenia.
Warto zapamita , e:
? sdy polubowne s niezalene od sdw powszechnych, a ich wyroki maj rwn moc prawn,
? w zasadzie sdy te rozstrzygaj wszelkie spory majtkowe, pod warunkiem, e strony czy stosunek cywilnoprawny,
? strony mog same okreli tryb postpowania, ktry ma by stosowany w toku rozpatrywania sprawy,
? strony sporu wsplnie wyznaczaj arbitra (arbitrw) i godz si na tak wydany wyrok,
? postpowanie jest ? co do zasady - jednoinstancyjne, a od wyroku wydanego przez sd polubowny nie przysuguje odwoanie. Mona go jedynie kwestionowa wnoszc skarg o uchylenie wyroku sdu polubownego,
? jednoinstancyjno znacznie przyspiesza czas rozwizywania sporu i uzyskania tytuu wykonawczego (redni czas rozstrzygania sporu wynosi 1 miesic).

W jakich formach prawnych mog dziaa sdy polubowne?

Sdy polubowne mog by powoywane przez strony dla rozstrzygnicia okrelonego sporu i s to tzw. sdy ad hoc (powoane do rozstrzygnicia konkretnego sporu) albo funkcjonuj jako sdy stae (zorganizowane instytucjonalnie, dziaajce w rnych formach prawnych, w tym jako spki handlowe, fundacje i stowarzyszenia). Stae sdy polubowne z reguy dziaaj przy izbach gospodarczych, stowarzyszeniach i fundacjach zajmujcych si problematyk gospodarcz. Sd powoany do rozstrzygnicia konkretnego sporu, przestaje istnie po spenieniu swojej roli.

Kto moe zdecydowa o rozpoznaniu sprawy przez sd polubowny?

Sd polubowny moe zastpi sd powszechny, przejmujc jego funkcje i kompetencje do rozstrzygnicia sporu, tylko wtedy, gdy taka jest wola stron. Strony mog same wybiera sobie arbitra lub arbitrw i tym samym decydowa kto bdzie rozstrzyga spr, a take okreli zasady wyboru arbitrw, ustali dowoln procedur postpowania przed sdem polubownym, majc jednak na wzgldzie potrzeb poszanowania obowizujcego prawa.
Wane: Decyzja, czy chcesz, aby sd polubowny, czyli sd, ktry moesz sobie wybra, o kompetencjach takich jak ?normalny? sd rozstrzyga Twj spr, naley do Ciebie. Moesz wybra: stay sd polubowny albo sd tylko dla rozpoznania Twojej sprawy.

Kto decyduje o miejscu postpowania?

Miejsce postpowania przed sdem polubownym wskazuj strony, a w razie braku takiego wskazania okrela je sd polubowny biorc pod uwag:
? przedmiot postpowania,
? okolicznoci sprawy,
? dogodno dla stron.
Jeeli miejsce postpowania przed sdem polubownym nie zostao okrelone przez strony ani przez sd polubowny, a orzeczenie koczce postpowanie w sprawie zostao wydane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wwczas uwaa si, e miejsce tego postpowania znajdowao si na terytorium RP. Ma to istotne znaczenie, bowiem sdom polskim przysuguje kompetencja w sprawach zwizanych z postpowaniem przed sdem polubownym tylko wwczas, gdy miejsce postpowania przed sdem polubownym znajduje si na terytorium RP, a take gdy przepisy przewiduj czynnoci sdu powszechnego w zwizku z postpowaniem przed sdem polubownym, ktrego miejsce znajduje si poza granicami RP albo nie jest oznaczone.

Wane: Ty decydujesz take o miejscu postpowania, a nawet jeli tego nie zrobisz to i tak przy ustalaniu tego miejsca uwzgldniana jest twoja wygoda.

Jaka jest podstawa prawna dziaania sdw polubownych?

Podstaw prawn funkcjonowania sdw polubownych, poza wol stron wyraon w umowie, stanowi przepisy Kodeksu postpowania cywilnego. W Czci V ?Sd polubowny (arbitraowy)? - (art. 1154 ? 1217 k.p.c.) okrelone s uprawnienia, zakres dziaania oraz podstawowe zasady ich funkcjonowania. Obie nazwy: sd polubowny i arbitra s rwnowane i mog by uywane zamiennie. Dopuszczalne jest zatem okrelanie postpowania przed sdem polubownym jako arbitraowe (arbitra), nie tylko w jzyku potocznym. Szczegowe zasady funkcjonowania staych sdw polubownych okrelaj zazwyczaj wewntrzne regulaminy tych sdw.

Jaki warunek musi by speniony aby sd polubowny mg rozstrzyga w sprawie?

Poddanie sporu pod rozstrzygnicie sdu polubownego wymaga zgody stron wyraonej specjaln umow, zw. zapisem na sd polubowny.

Co to jest zapis na sd polubowny?

Zapis na sd polubowny to umowa o poddanie sporu pod rozstrzygnicie sdu polubownego. Jest to wic umowa, ktr zawieraj strony i w ktrej ustalaj, e w razie powstania sporu, poddaj go pod rozstrzygnicie sdowi polubownemu. Stwierdzenie to musi by jednoznaczne. Umowa, majca charakter zapisu na sd polubowny moe dotyczy sporu ju istniejcego i wwczas nazywana jest kompromisem, albo sporu przyszego i wwczas nazywana jest klauzul arbitraow albo kontraktow.

Co powinien zawiera zapis na sd polubowny?

Przede wszystkim naley wskaza jednoznacznie czego spr dotyczy lub moe dotyczy, czyli dokadnie oznaczy przedmiot sporu albo stosunek prawny, z ktrego spr wynik lub moe wynikn.
Wane jest take, aby z treci zapisu na sd polubowny wynikao, czy strony poddaj spr pod sd polubowny krajowy czy zagraniczny, stay czy sd ad hoc. Jeli ma to by sd polubowny stay, to naley go oznaczy w konkretny sposb, tak aby moliwe byo ustalenie, o ktry sd chodzi w danym przypadku. Jeli ma to by sd ad hoc, czyli taki, ktry bdzie w razie potrzeby dopiero powoany ? wystarczy tylko informacja, e spr rozstrzygnie sd polubowny albo, e spr zostanie rozstrzygnity przez arbitra (arbitrw). Strony mog wskaza w umowie osob arbitra lub arbitrw albo okreli kryteria, wedug ktrych bdzie on wybierany w razie zaistnienia takiej potrzeby oraz sposb wyboru.

W jakiej formie naley sporzdzi zapis na sd polubowny?

Zapis na sd polubowny powinien by sporzdzony na pimie. Wystarczy jednak, gdy strony wymieniy midzy sob pisma, w ktrych kada ze stron wyrazia wol rozpoznawania sprawy przez sd polubowny, albo te takie owiadczenia zostay zoone w jakiejkolwiek innej formie porozumiewania si na odlego, forma ta musi umoliwi moliwo ich utrwalenie (np. poczta elektroniczna). Na takie owiadczenie, e strony chc, by spraw rozpoznawa sd polubowny trzeba si powoa w umowie. Kada ze stron musi wasnorcznie podpisa umow. Przykadowe wzory zapisu na sd polubowny w formie tzw. klauzuli arbitraowej w umowie regulujcej okrelony stosunek prawny i zapisu na sd polubowny sporu przyszego s przedstawione na zaczonej do informatora pycie CD.
Wane: Zapis na sd polubowny moe mie rn form. Moe to by element, fragment, jedno z postanowie innej, szerszej umowy okrelajcej stosunki pomidzy stronami. Moe te by zupenie odrbn umow. Zapis na sd polubowny, sporzdzony sposb zupenie dowolny, bez zachowania przewidzianej przepisami formy nie wywouje skutkw prawnych, czyli nie ma adnego znaczenia prawnego. Jest po prostu niewany. Zapis na sd polubowny moe wic przybra form postanowienia zawartego w umowie gwnej, dotyczcej innego stosunku prawnego (klauzula arbitraowa zachowuje autonomiczny charakter w ramach umowy gwnej) lub odrbnej umowy o poddanie pod rozstrzygnicie sdu polubownego sporu ju istniejcego.

Jakie s cechy umowy o zapis na sd polubowny?

Podstawowe cechy umowy o zapis na sd polubowny to:
? dua swoboda stron w ustalaniu jej treci, w tym nawet moliwo ustalania sposobu rozstrzygania sporu,
? bezwzgldny wymg zachowania zasady rwnoci stron,
? bezskuteczno postanowie naruszajcych zasad rwnoci stron, co oznacza, e w zapisie na sd polubowny nie mona zawiera postanowie, ktre naruszayby rwno stron. Nie mona na przykad zastrzec, e sd polubowny bdzie bada jedynie obowizki jednej strony, a nie bdzie bra pod uwag jej uprawnie. Takie postanowienia bd bezskuteczne, to znaczy, e traktuje si je tak, jakby nie istniay,
? niedopuszczalno objcia zapisem wszystkich spraw, jakie mog wynikn pomidzy stronami, bez oznaczenia konkretnego stosunku prawnego. Oznacza to, e zapis na sd polubowny musi dotyczy lub wynika z konkretnych stosunkw prawnych. Nie mona dokona zapisu, w ktrym stwierdzi si, e poddaje si pod rozstrzygnicie sdu polubownego wszystkie sprawy zwizane z okrelon osob.
Wane: Postanowienia umowy o zapis na sd polubowny mog by dowolne, ale nie mog by sprzeczne z prawem.

Czy mona wnie powdztwo do sdu powszechnego, jeli wczeniej zawarto umow o zapis na sd polubowny?

Zasadniczo nie powinno si wnosi do sdu powszechnego spraw, ktre objte s zapisem na sd polubowny. Jednak w razie wniesienia takiej sprawy przez powoda (wnioskodawc), dziaanie sdu uzalenione jest od postpowania pozwanego (uczestnika postpowania). Pozwany lub uczestnik postpowania ma prawo wskaza na fakt, e sprawa jest objta zapisem na sd polubowny i jeli to uczyni, wwczas sd odrzuci pozew lub wniosek o wszczcie postpowania. Jeli natomiast pozwany (uczestnik postpowania) tego nie uczyni, wwczas sd powszechny moe spraw rozpoznawa. Jeli strona lub uczestnik postpowania, mimo zapisu na sd polubowny wniosa spraw do sdu powszechnego, jej przeciwnik moe nadal podejmowa czynnoci w celu rozpoznania sprawy przez sd polubowny.
Wane: Tre zapisu na sd polubowny jest istotna. Ksztatuje bowiem cae postpowanie arbitraowe, poczynajc od jego wszczcia, a do ewentualnej skargi o uchylenie wyroku sdu polubownego. Taka skarga czsto opiera si na zarzutach dotyczcych wanoci i prawidowoci zapisu na sd polubowny. Od tego co zostao zapisane w treci zapisu na sd polubowny zaley przebieg postpowania przed sdem polubownym.

Jakie s skutki prawne zapisu na sd polubowny?

Poprzez zawarcie umowy o zapis na sd polubowny, sd polubowny jest uprawniony do rozstrzygania sporu, ktrego dotyczy zapis. W takim przypadku dochodzi do wyczenia waciwoci sdu powszechnego.
Wane: Sd polubowny nie moe rozpoznawa spraw, co do ktrych strony nie wyraziy takiej woli w zapisie na sd polubowny.

Czy dopuszczalna jest zmiana lub uzupenienie zapisu na sd polubowny?

Zmiana lub uzupenienie zapisu s moliwe. Strony mog ich dokona zarwno przed rozpoczciem postpowania przed sdem polubownym, jak i w kadym jego stadium. Zawsze jednak musz to zrobi w formie pisemnej.

Jakie sprawy mog by rozpoznawane przez sdy polubowne?

Tzw. waciwo rzeczowa sdu polubownego obejmuje spory, ktre sd powszechny rozpoznaje w trybie procesu cywilnego i w postpowaniu nieprocesowym. Waciwo rzeczowa okrela, ktremu z tych sdw podlega dana sprawa. Wikszo spraw rozpoznaj sdy rejonowe, natomiast sdy okrgowe rozpoznaj te, ktre zostay dla nich wyranie zastrzeone w przepisach. Postpowanie nieprocesowe, to jeden z dwch zasadniczych sposobw rozpoznawania spraw cywilnych przez sd. Jest to rwnolegy do procesu cywilnego tryb postpowania. Zasad jest, e sd cywilny rozpoznaje sprawy w procesie cywilnym. Przepisy przewiduj jednak, e niektre sprawy s rozpoznawane w postpowaniu nieprocesowym (np.: sprawy o stwierdzenie nabycia spadku, dzia spadku, zniesienie wspwasnoci, podzia majtku, o rozgraniczenie nieruchomoci, zasiedzenie i inne). Jeeli przepis szczeglny nie stanowi inaczej, strony mog podda pod rozstrzygnicie sdu polubownego kady spr o prawa majtkowe lub o prawa niemajtkowe ? mogce by przedmiotem ugody sdowej, z wyjtkiem spraw o alimenty. Prawa majtkowe to prawa, ktre wi si z uzyskaniem jakiej korzyci majtkowej albo ktrych przedmiotem s okrelone wartoci majtkowe. Sprawy te mog dotyczy pienidzy, rzeczy ruchomych, nieruchomoci i innych wartoci (np.: sprawa o zapat okrelonej kwoty pienidzy, o wydanie rzeczy, o dzia spadku, o podzia majtku).
Prawa niemajtkowe to prawa, ktre nie wi si z uzyskaniem jakich korzyci majtkowych (np. sprawy zwizane ze stanem cywilnym okrelonych osb, sprawy o stwierdzenie nabycia spadku, rozstrzygnicie kontaktw z dziemi).

Co to znaczy, e sdy polubowne mog rozstrzyga tylko sprawy mogce by przedmiotem ugody sdowej?

Nie wszystkie sprawy mog by rozpoznawane przez sd polubowny, ale jedynie te, ktrych charakter wskazuje na to, e mog by zakoczone przez strony ugod sdow. Ugoda sdowa to szczeglny rodzaj umowy zawartej midzy stronami, w ktrej strony samodzielnie ustalaj midzy sob okrelone prawa i obowizki. Jest ona zawierana przed sdem i podlega kontroli sdu, tak by nie bya sprzeczna z prawem. Ugod sdow nie mog zosta zakoczone takie sprawy, w ktrych charakter stosunkw prawnych, praw lub roszcze sprawia, e mog by rozpoznane tylko przez sd pastwowy. Do takich spraw nale na przykad: stosunki maeskie niemajtkowe, wadza rodzicielska, prawa stanu cywilnego, pochodzenie dziecka, uznania za zmarego.
Wane: Dopuszczalny jest take zapis obejmujcy spory z zakresu prawa pracy. Moe on by jednak dokonany tylko po powstaniu sporu, a nie jak w innym przypadkach rwnie przed powstaniem sporu i wymaga zachowania formy pisemnej. Pewne ograniczenie podmiotowe wynika z art. 1163 k.p.c., zgodnie z ktrym zapis na sd polubowny zawarty w statucie lub umowie spki wie wszystkich wsplnikw (akcjonariuszy) oraz sam spk take co do sporw dotyczcych uchwa. Interpretacja tego przepisu wskazuje na wyczenie spod zwizania zapisem na sd polubowny czonkw organw spki, co oznacza, e do nich taki tryb postpowania nie moe mie zastosowania.

Jaki jest skad sdu polubownego?

Strony mog w umowie okreli liczb arbitrw. Moe to by jeden arbiter albo kilku, przepisy nie zawieraj w tym zakresie adnych ogranicze. Jeli strony tego nie okrel w umowie, powouje si sd polubowny w skadzie trzech arbitrw. Umowa nie moe przyznawa jednej ze stron wikszych uprawnie do ustalenia skadu sdu polubownego. Takie postanowienia umowy s bezskuteczne.

Kto moe by arbitrem i kto go wybiera?

Arbitrem moe by osoba fizyczna bez wzgldu na obywatelstwo, majca pen zdolno do czynnoci prawnych. Arbitrem nie moe by sdzia pastwowy (nie dotyczy to sdziw w stanie spoczynku). Arbitrem moe wic by kady, kogo wybior strony, poza ograniczeniami wynikajcymi z ustawy. Strony maj wpyw na wybr osoby arbitra, skad liczbowy sdu polubownego, a take przesanki wyczenia arbitra. Jeli chodzi o wyczenie arbitra, to strony mog samodzielnie ustali, w jakich przypadkach okrelony arbiter nie moe rozpoznawa ich sprawy.
Wane: Strony mog okreli dodatkowe kwalifikacje, jakie powinien spenia arbiter powoany do rozstrzygnicia ich sporu, takie jak: wiek, wyksztacenie, znajomo jzyka obcego, dowiadczenie. Umowa stron moe te przewidywa powoanie arbitra przez osob trzeci. W okrelonych w ustawie okolicznociach kada ze stron moe wystpi do sdu z wnioskiem o powoanie arbitra lub arbitra przewodniczcego. Arbitra mona wybra z list arbitrw prowadzonych przez wikszo staych sdw polubownych.

Jak przepis okrelaj sposb wyboru arbitra?

Strony w umowie o zapis na sd polubowny mog uzgodni sposb powoania arbitrw, a jeli nie uzgodni,
stosuje si odpowiednie reguy wynikajce z przepisw Kodeksu postpowania cywilnego:
? jeeli sprawa ma by rozpoznawana przez sd polubowny skadajcy si z nieparzystej liczby arbitrw, kada ze stron powouje rwn liczb arbitrw, a nastpnie arbitrzy powouj arbitra przewodniczcego. Kada ze stron moe wic powoa swoich arbitrw,
? jeeli strona nie powoa arbitra lub arbitrw w terminie miesica od dnia otrzymania dania drugiej strony, aby to uczynia, lub jeeli arbitrzy powoani przez strony nie powoali arbitra przewodniczcego w terminie miesica od dnia ich powoania, arbitra lub arbitrw lub arbitra przewodniczcego powouje sd powszechny na wniosek ktrejkolwiek ze stron,
? jeeli sprawa ma by rozpoznawana przez jedynego arbitra, a w terminie miesica od dnia, w ktrym jedna ze stron zwrcia si o wsplne powoanie arbitra, strony tego nie uczyniy, arbitra powouje sd powszechny na wniosek ktrejkolwiek ze stron,
? jeeli sprawa ma by rozpoznawana przez sd polubowny skadajcy si z parzystej liczby arbitrw, kada ze stron powouje rwn liczb arbitrw, a arbitrzy wybieraj ze swego grona przewodniczcego,
? jeeli strona nie powoa arbitra lub arbitrw w terminie miesica od dnia otrzymania dania drugiej strony, aby to uczynia lub jeeli arbitrzy powoani przez strony nie wybrali arbitra przewodniczcego w terminie miesica od dnia ich powoania, arbitra lub arbitrw lub arbitra przewodniczcego powouje sd powszechny na wniosek ktrejkolwiek ze stron.
Wane: Sd powszechny bierze pod uwag kwalifikacje, jakie arbiter powinien mie stosownie do porozumienia
stron oraz inne okolicznoci, ktre zapewniaj powoanie na arbitra osoby niezalenej i bezstronnej.
Powoujc jedynego arbitra albo arbitra przewodniczcego w sporze midzy stronami majcymi miejsce zamieszkania
lub siedzib w rnych pastwach, sd powszechny powinien rozway potrzeb powoania osoby
niezwizanej z adnym z tych pastw.

Kto ocenia dziaania arbitra?

Ocena wiedzy, kwalifikacji i pracy arbitra naley do stron. Kontrola dziaalnoci arbitrw jest poza kompetencj sdu powszechnego. Sd ten jedynie na wniosek stron moe dokona oceny, czy na skutek dziaalnoci arbitrw lub te popenionych przez nich bdw, wynika dla stron jaka szkoda. Poza ustaleniem samej szkody i jej rozmiarw, sd powszechny nie ma rodkw prawnych upowaniajcych do kontrolowania i ingerencji w dziaalno arbitrw.
Arbiter musi przestrzega zasad etyki waciwych dla sdziw sdw powszechnych, takich jak:
? niezaleno i bezstronno,
? staranno i rzetelno we wszystkich czynnociach postpowania,
? sumienno, prawo i rozwaga przy rozstrzyganiu spraw,
? poufno w zakresie zwizanym z penionymi obowizkami arbitra.

Czy dopuszczalne jest wyczenie arbitra?

Wyczenie arbitra jest moliwe w przypadku:
? zaistnienia okolicznoci, ktre budz uzasadnione wtpliwoci co do jego bezstronnoci lub niezalenoci,
? gdy arbiter nie ma kwalifikacji okrelonych w umowie stron.

Czy moliwe jest odwoanie arbitra?

Strony mog w kadym czasie zoy zgodne owiadczenie na pimie o odwoaniu kadego z arbitrw. Na wniosek ktrejkolwiek ze stron, sd powszechny moe odwoa arbitra, jeeli:
? jest oczywiste, e arbiter nie wykona swych czynnoci w odpowiednim terminie,
? jeeli opnia si z wykonywaniem czynnoci bez uzasadnionej przyczyny.
Wane: Strony mog powoa take arbitra zastpczego. Arbiter zastpczy to taki, ktry zosta powoany na wypadek, gdyby jeden z arbitrw wskazanych przez strony nie mg uczestniczy w tym postpowaniu lub wyda orzeczenia (np. z przyczyn zdrowotnych, losowych). Zostaje wwczas zastpiony arbitrem zastpczym.

Czy arbiter ma prawo do wynagrodzenia?

Arbiter ma prawo do wynagrodzenia i zwrotu wydatkw poniesionych w zwizku z wykonywaniem czynnoci. Z tego tytuu strony odpowiadaj solidarnie, (oznacza to, e strony s wsplnie odpowiedzialne za wynagrodzenie arbitrw, bez wzgldu na istniejce midzy nimi stosunki). Wynagrodzenie arbitra przewodniczcego jest zwykle wysze ni pozostaych.
Wynagrodzenie ustala si zwykle w drodze ich porozumienia ze stronami. Jeli takie porozumienie nie nastpio, arbiter moe da ustalenia wynagrodzenia przez sd powszechny. Stae sdy polubowne zasady pobierania opat i przyznawania wynagrodzenia arbitrom okrelaj zwykle w swoich regulaminach. Generaln zasad jest, e strona przegrywajca ponosi cao kosztw arbitrau.

Jakie s zasady postpowania przed sdem polubownym?

Zasady postpowania przed sdem polubownym s nastpujce:
? jeeli przepis ustawy nie stanowi inaczej, strony mog uzgodni zasady i sposb postpowania przed sdem polubownym. Jeli tego nie zrobi - sd polubowny moe, uwzgldniajc przepisy ustawy, prowadzi postpowanie w taki sposb, jaki uzna za waciwy,
? sd polubowny nie jest zwizany przepisami o postpowaniu przed sdem powszechnym,
? strony powinny by traktowane rwno, kada ze stron ma prawo do wysuchania i przedstawienia swoich racji i dowodw na ich poparcie,
? jeeli strony nie uzgodniy inaczej, sd polubowny niezalenie od ustalonego miejsca postpowania, moe wyznaczy posiedzenie w kadym miejscu, jakie uzna za stosowne dla odbycia narady arbitrw albo dla przeprowadzenia dowodw,
? jeeli strony nie uzgodniy inaczej, postpowanie przed sdem polubownym rozpoczyna si w dniu, w ktrym pozwanemu dorczono pismo zawierajce danie rozpoznania sprawy w tym postpowaniu (tzw. wezwanie na arbitra),
? wezwanie na arbitra powinno dokadnie okreli strony i przedmiot sporu oraz wskazywa zapis na sd polubowny, na podstawie ktrego postpowanie ma by prowadzone, a take zawiera wyznaczenie arbitra, jeeli naley to do strony, ktra dokonuje wezwania na arbitra,
? jeeli strony nie uzgodniy inaczej, o jzyku lub jzykach postpowania decyduje sd polubowny,
? w terminie uzgodnionym przez strony lub, jeeli strony tego nie uzgodniy, w terminie wyznaczonym
przez sd polubowny powd powinien wnie pozew, a pozwany moe zoy odpowied na pozew,
? do pozwu i odpowiedzi na pozew strony mog doczy dokumenty, jakie uznaj za stosowne,
? jeli strony nie uzgodniy inaczej, sd polubowny decyduje o tym, czy przeprowadzi rozpraw w celu przedstawienia przez strony twierdze lub dowodw na ich poparcie, czy te postpowanie bdzie prowadzone na podstawie dokumentw i innych pism, bez wyznaczania rozprawy,
? strony powinny by odpowiednio wczenie zawiadomione o rozprawie oraz posiedzeniach sdu polubownego, odbywanych w celu przeprowadzenia dowodw,
? wszelkie pisma skadane przez stron sdowi polubownemu powinny by dorczone drugiej stronie,
? obu stronom powinny by dorczone opinie biegych oraz inne dowody na pimie, ktre sd polubowny moe wzi pod uwag przy rozstrzyganiu sporu,
? jeeli strona nie stawi si na rozpraw lub nie przedstawi dokumentw, ktre obowizana bya przedoy, sd polubowny moe prowadzi postpowanie i wyda wyrok na podstawie zebranego materiau dowodowego. Jeli jednak strona usprawiedliwi sw bezczynno lub nieobecno, a strony inaczej nie postanowiy, wwczas sd nie moe prowadzi postpowania,
? jeeli strony nie uzgodniy inaczej, sd polubowny moe wyznaczy biegego lub biegych w celu uzyskania ich opinii.
Wane: Poddanie sporu pod rozstrzygnicie sdu polubownego nie wycza moliwoci zabezpieczenia przez sd powszechny roszcze dochodzonych przed sdem polubownym. Zabezpieczenie roszcze polega na udzieleniu tymczasowej ochrony, zmierzajcej do tego, by pozwany (uczestnik postpowania) nie mia moliwoci podjcia czynnoci, ktre spowodowayby niemoliwo wykonania przyszego orzeczenia. Zabezpieczenie takie moe polega midzy innymi na zajciu przysugujcej pozwanemu ruchomoci, wynagrodzenia za prac, wierzytelnoci lub innego prawa majtkowego; wpisaniu do ksigi wieczystej prowadzonej dla nieruchomoci nalecej do pozwanego hipoteki przymusowej, ustanowieniu zakazu zbywania lub obciania nieruchomoci, a take na innych czynnociach, w zalenoci od charakteru sprawy i tego co jest przedmiotem sporu midzy stronami. Takie postpowanie zabezpieczajce ma charakter pomocniczy i odrbny od postpowania wywoanego wniesieniem pozwu lub wniosku do sdu polubownego.
Sd polubowny rwnie moe wyda postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia i tylko od strony zaley, czy taki wniosek skieruje do sdu powszechnego, czy polubownego. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien spenia wszystkie wymagania dla pisma procesowego. Musi wic zawiera:
? wskazanie stron i ich adresw,
? wskazanie sdu, do ktrego wniosek jest adresowany, jeli toczy si ju postpowanie w tej sprawie ? wskazanie sygnatury akt sprawy,
? dokadne okrelenie o co si wnosi,
? powinien zawiera wskazanie, w jaki sposb sd, do ktrego skada si wniosek o zabezpieczenie, powinien zabezpieczy roszczenie, zawiera uzasadnienie tego wniosku, a take uprawdopodobnienie przedstawianych w nim okolicznoci. Uprawdopodobnienie takie powinno polega na przedstawieniu dokumentw, rzeczy i innych dowodw, ktre choby czciowo wskazuj, e twierdzenia zawarte we wniosku mog by prawdziwe. Wniosek taki koniecznie musi by podpisany przez stron (lub jej przedstawiciela), ktra go skada. Nadto musi by zoony w tylu egzemplarzach, ile jest stron postpowania wraz z powoanymi w nim zacznikami (lub ich kopiami).

Jaka jest moc prawna wyroku sdu polubownego?

Wyrok sdu polubownego lub ugoda przed nim zawarta maj moc prawn rwn z wyrokiem lub ugod zawart przed sdem powszechnym po ich uznaniu przez sd powszechny albo stwierdzeniu przez sd powszechny ich wykonalnoci. Uznanie lub stwierdzenie wykonalnoci wyroku sdu polubownego stanowi swego rodzaju zatwierdzenie tego wyroku przez sd powszechny, przy czym odmowa takiego zatwierdzenia moliwa jest wycznie w cile okrelonych przypadkach. Sd powszechny nie bada wyroku sdu polubownego pod ktem prawidowoci rozstrzygnicia.
Nie ma koniecznoci prowadzenia postpowania o uznanie lub stwierdzenie wykonalnoci wyroku sdu polubownego, jeli strona dobrowolnie go wykona. Po zakoczeniu rozpoznania sprawy sd polubowny skada akta sprawy wraz z oryginaem wyroku w tym sdzie powszechnym, ktry byby waciwy do rozpoznania sporu, gdyby strony nie dokonay zapisu na sd polubowny.
Wane: O uznaniu albo stwierdzeniu wykonalnoci wyroku sdu polubownego lub ugody przed tym sdem zawartej, sd powszechny orzeka na wniosek strony. Wikszo rozstrzygni sdu polubownego wykonywana jest przez strony dobrowolnie.

Co powinien zawiera wniosek o uznanie lub stwierdzenie wykonalnoci wyroku sdu polubownego?

Do wniosku o uznanie lub stwierdzenie wykonalnoci wyroku sdu polubownego strona powinna zaczy:
? orygina lub powiadczony przez sd polubowny odpis jego wyroku lub ugody przed nim zawartej,
? orygina zapisu na sd polubowny lub urzdowo powiadczony jego odpis,
? jeeli wyrok sdu polubownego lub ugoda przed nim zawarta albo zapis na sd polubowny nie s sporzdzone w jzyku polskim, strona jest obowizana doczy uwierzytelnion wersj przetumaczon na jzyk polski (tj. tumaczenie dokonane przez tumacza przysigego).
Wane: Sd powszechny stwierdza wykonalno wyroku sdu polubownego lub ugody przed nim zawartej, nadajcych si do wykonania w drodze egzekucji, nadajc im klauzul wykonalnoci. Stwierdzenie wykonalnoci dotyczy takich orzecze sdu polubownego, ktre w ogle nadaj si do tego, by by egzekwowane przez komornika (np. zasdzenie okrelonej kwoty pieninej, nakaz wydania rzeczy). Jeli wyrok sdu polubownego nie ma takiego charakteru, nie stwierdza si jego wykonalnoci, lecz dokonuje si jego uznania.

Kiedy sd powszechny odmawia uznania albo stwierdzenia wykonalnoci wyroku sdu polubownego lub ugody przed nim zawartej?

Sd powszechny odmawia uznania albo stwierdzenia wykonalnoci wyroku sdu polubownego lub ugody przed nim zawartej, jeeli:
? zgodnie zobowizujcym prawem spr nie moe by poddany pod rozstrzygnicie sdu polubownego,
? byoby to sprzeczne z podstawowymi zasadami porzdku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porzdku publicznego).
Wane: Po przeprowadzeniu postpowania o uznanie lub stwierdzenie wykonalnoci wyroku sdu polubownego wyrok ten ma moc prawn na rwni z wyrokiem sdu powszechnego.

Jak przebiega procedura uznania albo stwierdzenia wykonalnoci wyroku sdu polubownego lub ugody przed nim zawartej?

Niezalenie od tego, w jakim pastwie wyrok sdu polubownego lub ugoda zostay wydane, podlegaj uznaniu albo stwierdzeniu wykonalnoci na zasadach okrelonych w prawie polskim. Zainteresowana strona zwraca si do sdu, ktry byby waciwy dla rozpatrzenia sporu, z wnioskiem o wydanie postanowienia o uznaniu albo stwierdzeniu wykonalnoci wyroku sdu polubownego lub ugody przed nim zawartej. Sd wyda takie postanowienie po stwierdzeniu, e wedug ustawy spr mg by rozstrzygnity przez sd polubowny oraz, e wyrok jest zgodny z podstawowymi zasadami porzdku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porzdku publicznego).
Stwierdzenie wykonalnoci ma miejsce w toku postpowania o nadanie klauzuli wykonalnoci. Nie prowadzi si w tym celu odrbnego postpowania. Po przeprowadzeniu kontroli formalnej orzeczenia arbitraowego, sd powszechny nadaje takiemu orzeczeniu klauzul wykonalnoci.

Czy wyrok sdu polubownego moe zosta uchylony?

Wyrok sdu polubownego wydany w Rzeczypospolitej Polskiej moe zosta uchylony przez sd tylko wtedy, gdy strona wniesie skarg o jego uchylenie zgodnie z przepisami Kodeksu postpowania cywilnego. Jeeli strony ustaliy, e postpowanie przed sdem polubownym bdzie obejmowao wicej ni jedn instancj, skarga dotyczy ostatecznego wyroku sdu polubownego rozstrzygajcego spr.

Kiedy jest moliwe uchylenie wyroku sdu polubownego?

Strona moe w drodze skargi da uchylenia wyroku sdu polubownego, jeeli:
? brak byo zapisu na sd polubowny,
? zapis jest niewany, gdy strona nie miaa zdolnoci do czynnoci prawnych,
? zapis jest bezskuteczny, bowiem narusza zasad rwnoci stron,
? zapis utraci moc, gdy sd polubowny wskazany w zapisie nie przyj sprawy do rozpoznania lub gdy rozpoznanie sprawy w ramach tego sdu okazao si z innych przyczyn niemoliwe,
? strona nie bya naleycie zawiadomiona o wyznaczeniu arbitra, o postpowaniu przed sdem polubownym lub w inny sposb bya pozbawiona monoci obrony swoich praw przed sdem polubownym,
? wyrok sdu polubownego dotyczy sporu nieobjtego zapisem na sd polubowny lub wykracza poza zakres takiego zapisu,
? skad sdu polubownego by niewaciwy lub nie zachowano podstawowych zasad postpowania przed tym sdem,
? wyrok uzyskano za pomoc przestpstwa albo podstaw wydania wyroku by dokument podrobiony lub przerobiony,
? w tej samej sprawie midzy tymi samymi stronami zapad prawomocny wyrok sdu powszechnego.
Uchylenie wyroku sdu polubownego nastpuje take wtedy, gdy:
? sd stwierdzi, e wedug ustawy spr nie moe by rozstrzygnity przez sd polubowny,
? wyrok sdu polubownego jest sprzeczny z podstawowymi zasadami porzdku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (klauzula porzdku publicznego).

Jakie s koszty postpowania przed sdem polubownym?

W zakresie kosztw postpowania przed sdem polubownym procedura jest podobna do obowizujcej w sdach powszechnych - przegrywajcy pokrywa koszty arbitrau, a wczeniej obie strony wpacaj zaliczki. Z reguy do obliczenia kosztw przed staym sdem polubownym wykorzystuje si tabel opat, ktre zale od wartoci sporu. Sdy polubowne s uprawnione do samodzielnego ustalania opat za rozpoznanie sprawy. Jest moliwe, e strony ponios nisze koszty, ni poniosyby w postpowaniu przed sdem powszechnym, zwaszcza w postpowaniu przed sdem ad hoc.Stae sdy polubowne ustalaj taryfy opat tw regulaminach, zatem z zasadami okrelania wysokoci opat tzw. wpisu sdowego mona si wczeniej zapozna i dokona odpowiedniej kalkulacji. Wysoko opat jest z reguy uzaleniona, tak jak w sdach powszechnych, od wartoci przedmiotu sporu. Tabele opat s publikowane na stronach internetowych niektrych staych sdw polubownych. Najczciej jest to 75% wartoci wpisu wnoszonego, jako opata, do sdu powszechnego.

Jakie s korzyci poddania sporu do rozstrzygnicia sdowi polubownemu ?

Strony decydujc si na poddanie sporu do rozstrzygnicia sdowi polubownemu maj moliwo:
? uzyskania rozstrzygnicia sprawy zgodnie z jej specyfik,
? wyboru arbitra o duej wiedzy fachowej z dziedziny zwizanej z rozpoznawan spraw,
? wydania rozstrzygnicia wedug wczeniej ustalonych, znanych regu,
? oparcia rozstrzygnicia na zasadach susznoci i dobrej wiary.
Wane: Sdy polubowne umoliwiaj szybsze rozstrzygnicie sporu. Koszty takiego postpowania mog by nisze ni w sdzie powszechnym. Strony maj wpyw na to, kto bdzie rozstrzyga ich spr, maj bowiem decydujcy wpyw na wybr arbitra. Tych uprawnie strony nie maj w postpowaniu przed sdem powszechnym.

 


English German Polish Russian

.

Odwiedzio nas

cznie1129042




Sie Pomocy Ofiarom Przestpstw

Menu